facebook  twitter

ADP-Zid kroz učešće Božine Steševića i Igora Miloševića učestvuje u radnoj grupi za izradu Strategije stanovanja i Zakona o stambenoj podršci ili ti Zakona o priuštivom stanovanju koji po nama treba da kreiraju osnovu za izradu takve politike stanovanja koja će pomoći onima koji zbog ekonomskog statusa i specifične socijalne situacije nisu u mogućnosti da na tržištu sebi i svojoj porodici siguran dom.

Predstavnici ADP – Zid-a i Opštine Berane su 26. januara održali sastanak u prostorijama Opštine Berane i to u sklopu projekta „Psiho-socijalni servis podrške za korisnike usluga socijalnog stanovanja i porodice u riziku od beskućništva“. Sastanak je poslužio za razmjenu mišljenja i iskustava u radu sa korisnicima socijalnog stanovanja, kao i planiranju daljih koraka u implementaciji projekta.

U okviru projekta uspostavljen je servis koji će pružati psiho-socijalnu podršku socijalno ugroženim porodicama u napuštanju stanja socijalne potrebe ali istovremeno pomagati u adekvatnom korišćenju i održavanju socijalnih stanova podržavajući njihovu infrastrukturu.

U servisu su angažovane psihološkinja i socijalna radnica koje će u sklopu projektnih aktivnosti biti u stalnom kontaktu sa korisnicima socijalnih stanova, biti im dostupne za sve nedoumice. One će redovno obilaziti teren i biti veza i kontakt tačka kako za korisnike socijalnih stanova, tako i za Opštinu Berane i na taj način olakšati proces i obezbijediti sistematizovaniji rad kad je ova tema u pitanju.

Kroz rad na terenu, sporvedeno je ispitvanje potreba korisnika socijalnih stanova, čiji rezultati će pomoći u postavljanju daljih aktivnosti projekta. Uskoro se planira angažovanje domaćinskih porodica u okviru zgrada socijalnog stanovanja u Beranama. To su porodice koje su već korisnici socijalnog stanovanja, koje nakon treninga i obuke počinju da pružaju svakodnevnu podršku komšijama - ostalim korisnicima socijalnog stanovanja i doprinose stvaranju osjećaja zajedništva kroz podršku u organizovanju zajedničkih aktivnosti na nivou ulaza u kojima žive i kroz direktnu saradnju sa servisom.

Na sastanku je dogovoreno da saradnice u Servisu, u saradnji sa nadležnim Sekreterijatom u Opštini Berane rade na formiranju i proširivanju baze korisnika socijalnih stanova u Beranama. Baza treba da bude sveobuhvatna, usmjerena ka korisniku i treba da posluži ne samo Opštini, Centru za socijalni rad i novonastalom Servisu za psihosocijalnu podršku korisnima socijalnih stanova i porodicama u riziku od beskućništva, nego i samim korisnicima i to kako bi na što lakši i jednostavniji način ostvarivali svoja prava.

Ova baza treba da bude primjer pozitivne prakse i ostalim lokalnim samoupravama, kao korak u pomjeranju politike socijalnog stanovanja ka adekvatnom stanovanju.

Projekat je finansijski podržan od strane Evropske Unije kroz Program Evropske unije i Crne Gore za zapošljavanje, obrazovanje i socijalnu zaštitu, i kofinansiran od strane Ministarstva javne uprave Crne Gore. Projekat imlementira ADP - Zid u partnerstvu sa Opštinom Berane i Hausing centrom iz Beograda.

Globalna platforma Right to the city, Habitat international Coalition i United Cities and Local Governments organizovali su kolektivni dijalog između specijalnih izvjestilaca Ujedinjenih nacija, organizacija civilnog društva i lokalnih i regionalnih vlada četvrtog decembra ove godine.

Nadovezujući se na prethodnu saradnju koju su tri organizacije i njihovo članstvo ostvarili sa različitim nosiocima mandata, ova inicijativa imala je za cilj jačanje i podršku njihovom radu, identifikovanje mogućih područja i kanala saradnje, kao i saradnju sa organizacijama civilnog društva i lokalnim samoupravama pod okvir Prava na stanovanje i Prava na grad.

U ime Asocijacije za demokratski prosperitet – Zid učestvovao je Igor Milošević koji je doprinio diskusiji upoznavajući druge učesnike za situacijom u Crnoj Gori, ističući nedostatke i probleme sa kojima se Crna Gora suočava, a u vezi politika i prava na stanovanje i vodu.

Ova diskusija predstavlja početak povezivanja kroz spektar prava na stanovanje i prava na grad.

UIzmeđu ostalih, učesnici ove diskusije su bili specijalni izvjestioci UN-a, i to Balakrishnan Rajagopal, specijalni izvjestilac UN-a za pravo na adekvatno stanovanje, Pedro Arrojo-Agudo, specijalni izvjestilac UN-a za ljudska prava na bezbjednu vodu za piće i sanitarne uslove, Felipe Gonzalez Moralez, specijalni izvjestilac UN-a za ljudska prava migranata i Victor Madrigal-Borloz, nezavisni ekspert UN-a za zaštitu od nasilja i diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije i rodnog identiteta.

Posebna pažnja je usmjerena na dalji rad i ono na čemu će se on zasnivati. Svi učesnici su istakli osnovne prioritete u daljem radu, posebno kad je pitanju izvještaj čije objavljivanje može da se očekuje u martu 2021. godine.
Specijalni izvjestilac UN-a za ljudska prava na bezbjednu vodu za piće i sanitarne uslove je posebno istakao da će se posvetiti problemu toksikacije rječnih tokova, na šta se predstavnik Zid-a nadovezao i naglasio značaj zaštite, ne samo već zagađenih voda i rječnih tokova, već i onih rijeka koje još uvijek nisu zagađene ali im prijeti takva opasnost zbog sve većeg interesovanja za ulaganje u mini hidroelektrane. Napomenuo je da je upravo takva situacija u Crnoj Gori, koja je jedna od onih država koja je bogata vodom i čije vode treba da se zaštite prije njihove toksikacije i stavljanja rječnih tokova u cijevi. Takođe je napomenuo važnost razvoja adekvatnih politika stanovanja i i sveukupne potrebe za usmjeravanje pažnje na politiku stanovanja i to sve na nivou Ujedinjenih nacija.

Asocijacija za demokratski prosperitet - Zid se raduje kontinuiranoj i produbljenoj saradnji sa Ujedinjenim nacijama, koja je ostvarena ranije i to učešćem bivšeg izvjestitelja Ujedinjenih nacija za pravo na adekvatno stanovanje Leilani Fahra na konferenciji na temu Adekvatno stanovanje na Zapadnom Balkanu na kojem je potpisana deklaracija o saradnji između regionalnih i međunarodnih partnera poput HIC-a i Right to the city-a.

31. oktobar je dan kada se obilježava Svjetski dan prava na grad i Asocijacija za demokratski prosperitet, kao članica globalnog pokreta „Right to the city“ iz Crne Gore, pridružuje se ostalim članicama ovog pokreta u povećanju razumijevanja i ukazivanju na probleme sa kojima se suočavaju ljudi širom svijeta, naročito u dijelu kršenja ljudskih prava na stanovanje.

 

Kao što deklaracija Pokreta Pravo na grad i kaže, Pravo na grad se shvata kao pravo svih stanovnika, sadašnjih i budućih, stalnih i privremenih, da nastanjuju, koriste, zauzimaju, proizvode, transformišu, upravljaju i žive u gradovima, mjestima i naseljima koja funkcionišu kao sigurni, inkluzivni, održivi pravedni i demokratski definisani prostori i dobra namijenjeni za uživanje u životu, dostojanstveno i u miru.

Ono sa čim se susrećemo širom planete jeste kršenje ljudskih prava na stanovanje kao što su prinudne deložacije, uskraćivanje pristupa prirodnim resursima, oduzimanje zemljišta ili nepriznavanje ljudskog prava na adekvatan smještaj, ili učešće javnosti u donošenju bitnih odluka koja se odnose na pristupačnost.

Posebno na današnji dan, kada se obilježava Svjetski dan prava na grad, pokret Right to the city upućuje hitni apel Ujedinjenim nacijama, međunarodnim i regionalnim tijelima, a članice svim državama i vladama i lokalnim institucijama, organizacijama civilnog društva i stanovnicima da podrže mjere u smjeru sprječavanja kršenja ljudskih prava na stanovanje.

Ovim putem ADP – Zid želi da ponovi i ono na šta dugi niz godina ukazuje, a tiče se politike stanovanja u Crnoj Gori:

-         -Nacionalna politika stanovanja treba da se mijenja i razvija i to u smjeru politike adekvatnog stanovanja, ali i da pruži podršku razvoju fonda koji će podržavati razvoj ovakve politike na lokalnom nivou. Koncept adekvatnog stanovanja podrazumijeva pristup i sigurnost krova nad glavom svim onim porodicama ili pojedincima koji na tržištu nisu u mogućnosti da u sopstvenoj režiji riješe pitanje stanovanja. Uvođenjem prava na stanovanje u Ustav Crne Gore, i prihvatanje principa zaštite ovog prava definisanog Evropskom socijalnom poveljom, za šta se zalažemo poslednjih nekoliko godina, omogućilo bi se lakše definisanje i sprovođenje nacionalne stambene strategije, koja bi imala za cilj da omogući priuštive i adekvatne stanove svim grupama stanovništva koji nisu u mogućnosti ovo pitanje da riješe na tržištu. Razvoj ovakve politike suzbilo bi i rasprostranjenost deložacija koje se, usljed pandemije, nažalost, u većem broju mogu očekivati u perspektivi.

-         -Politika stanovanja u Crnoj Gori je u nadležnosti lokalnih vlasti, jer je lokalna uprava ta koja bi trebala najbolje da prepoznaje potrebe stanovništva, pa tako i probleme stanovanja građana. Da bi se adekvatno sagledali problemi u ovoj oblasti neophodno je analizirati stambenu situaciju, prikupljati i sistematizovati podatke sa terena, obilaziti stambene jedinice i njihove korisnike.

-         -Kako bi se razvio program lokalnog adekvatnog stanovanja, jedinice lokalne samouprave treba da preuzmu odgovornost i obaveze u tom smjeru i da pruže najbolju moguću podršku svojim građanima i to u skladu sa njihovim potrebama. Sa tim u vezi, lokalne jedinice samouprave treba da ulože napor u razvijanje lokalnih planova stanovanja i to u smjeru adekvatnog stanovanja za sve svoje građane.

-         -Pored svega navedenog, sami programi stanovanja ne mogu da funkcionišu sami za sebe. Programi za ugrožene često prate podržavajući servisi, koji u svom djelovanju podrazumijevaju i psiho-socijalnu podršku za svoje korisnike koji služe kao pomoć korisnicima socijalnih stanova da izađu iz potrebe za socijalnim davanjima, što bi trebao da bude cilj svake Opštine i države uopšte. Sa tim u vezi, ADP – Zid je u saradnji sa Opštinom Berane i Housing centrom iz Beograda započeo rad na projektu „Servis psiho-socijalne podrške za korisnike socijalnog stanovanja i porodice u riziku od beskućništva“. Ovim putem pozivamo lokalne uprave da prate razvoj ovog servisa i da iskoriste njegov razvoj u Beranama za repliciranje u svojim opštinama.

 

Habitat international coalition (HIC) je globalna mreža za prava koja se odnose na stanovanje. Kroz solidarnost, umrežavanje i podršku društvenim pokretima i organizacijama, HIC se bori za socijalnu pravdu, rodnu ravnopravnost i ekološku održivost i radi na odbrani, promociji i ostvarivanju ljudskih prava povezanih sa stanovanjem i zemljištem u ruralnim i urbanim oblastima.

HIC se sastoji od više od 354 organizacije članice širom svijeta i koordinacionih kancelarija u Meksiko Sitiju, Kairu, Nju Delhiju i Barseloni koje zajedno rade na jačanju veza između organizacija i kolektiva, prateći i podržavajući procese u zajednici i grupe u najnepovoljnijem položaju tako da svi imaju sigurno mjesto za miran i dostojanstven život i na selu i u gradu

1.Pandemija je učinila vidljivim postojeće nejednakosti

Gradovi - veliki, srednji i mali - danas su dom više od polovine svetske populacije i često ostrva modernosti i kapitalističke raskoši. Ali veći dio urbane populacije svijeta i dalje živi u neadekvatnim, nebezbjednim uslovima i mjestima, u siromaštvu i bez mogućnosti. Širom svijeta uslovi staništa odražavaju duboke ekonomske, socijalne, političke i ekološke nejednakosti. To su posledice ubrzanih procesa privatizacije urbanih i ruralnih prostora, špekulacija i oduzimanja imovine, što zauzvrat proizvodi nejednaki pristup zajedničkim dobrima i uslugama koje su od suštinske važnosti za svakodnevni život svih. Strukturne nejednakosti su posebno očigledne u većem dijelu globalnog Juga, posle više od tri decenije neoliberalne politike koja je akumulaciji dala prioritet nad ljudskim životom.

Pandemija COVID-19 nije samo globalna zdravstvena kriza; razotkrila je postojeće nejednakosti i iscrpljivanje političko-ekonomskog sistema koji proizvodi i reprodukuje ove nejednakosti, kao i istorijska isključenja i uništavanje ekosistema, vitalnih za ljudski život. Suočeni sa ovom globalnom sanitarnom uzbunom, gradovi su ušli u karantin pod „univerzalnim imunološkim mjerama socijalne zaštite“ poput programa „ostani kod kuće koji su se brzo proširili bez razlike na pol, klasu, starost, etničku pripadnost, fizički ili mentalni kapacitet . Takve mjere pretpostavljaju da svako ima dom, pristup osnovnoj vodi, sanitarijama i hrani, sposobnost da radi od kuće i da koristi ušteđevinu u kriznim periodima. Dakle, svjedoci smo nekvalifikovane percepcije države kao zaštitnika života svih građana; i romantizirano viđenje karantina COVID-19, kao scenarija u kojima se pretpostavlja da je „dom“ sigurno mjesto, a „ljudi“ kao vlasnici svojih tijela i vremena, svojih odluka o proizvodnji i reprodukciji, o kolektivnoj akciji i političkom učešću; ukratko, kao građani u punom kapacitetu da ostvaruju svoja prava.

Ove pretpostavke, koje su duboko ukorjenjene u našim društvima i sistemu vlasti, i dalje imaju nesrazmjerni uticaj na tipično nevidljive društvene sektore: siromašne, neformalne radnike, migrante, autohtone narode i, u velikoj mjeri, žene koje žive na presjeku višestrukih društvenih identiteta.

2. Briga o sebi nije ista za sve

Pandemija čini vidljivom nesigurnost i krhkost uslova stanovanja za osobe sa nižim prihodima, u neadekvatnim domovima ili zajedničkim aranžmanima za život, bez mogućnosti izolacije ili pod lošim higijenskim uslovima [1]. Milioni siromašnih stanovnika primorani su neadekvatnom stambenom politikom da žive u prenatrpanim prostorima i uskraćeni im je pristup osnovnim uslugama. Počevši od sada, moramo osmisliti i razviti strategije za zaštitu onih koji nemaju sigurno mjesto za samopomoć: ljudi koji žive u nesigurnim naseljima koja su takođe žrtve čudnog množenja agresija i požara; oni koji plaćaju nasilnu stanarinu; ljudi koji žive na ulici, imigranti. Ukratko, oni koji su svakodnevno primorani da govore sebi: „Ako ne izlazim i ne radim, ne jedem; niti mogu da platim stanarinu ili režije, mogao bih biti deložiran ili mi se isključila voda ili struja. “ Slično tome, ruralne zajednice se takođe suočavaju sa višestrukim izazovima, jer su, na primjer, zdravstvene i socijalne usluge često oskudne, kako u infrastrukturi, tako i u random kadru. Do danas, iako je bilo manje slučajeva zaraze u ruralnim područjima, ako se počnu množiti, posledice mogu biti ozbiljne. Da bi se zaštitile, mnoge ruralne zajednice blokirale su puteve da bi izbjegle zarazu, što utiče na njihove proizvodne ekonomije, jer više ne mogu da izlaze i prodaju svoje proizvode.

Nasilje nad ženama se povećava u situacijama zatvaranja i krize; Sve veći broj izvještaja o rodnom nasilju svjedoči o ovoj situaciji. To uključuje ne samo nasilje nad ženama koje su zatvorene sa nasilnicima, već i nad djecom i starima. Moramo takođe da zapamtimo da su žene njegovateljke čovječanstva, u svojim domovima, svojim četvrtima i širem društvu. One predstavljaju većinu sanitarnog osoblja i neformalnih radnika; u nesigurnijim četvrtima one su ključni njegovatelji, one su te koje vode narodne kuhinje i upravljaju aktivnostima u zajednici. Kod kuće podržavaju obrazovanje svoje djece, hrane porodice, nabavljaju vodu i još mnogo toga, istovremeno zadržavajući emocionalnu ravnotežu.

Mnoge preventivne mjere - koliko god bile neophodne da bi se zaustavilo širenje virusa - povećavaju jaz između onih koji mogu i onih koji ih ne mogu usvojiti. Na primjer, u mnogim zemljama su škole zatvorene, a nastava se izvodi na onlajn; ali u zemljama sa nižim prihodima samo 20% ljudi ima pristup Internetu. Slična stvarnost važi i za druge pokazatelje, poput broja bolničkih kreveta ili sistema socijalnog osiguranja. Samo 22% nezaposlenih u svijetu prima pomoć, a to isključuje ljude koji su nezaposleni ili su nesigurno zaposleni. Štaviše, mnoge zemlje se oslanjaju na upotrebu velikih podataka kao mjere bezbjednosti, prikupljanju i analiziranju ličnih podataka putem elektronskih medija ili su svoje oružane snage poslale na ulicu radi sprovođenja socijalne izolacije i policijskog časa.

Ovo je kontradiktoran trenutak u istoriji: pred nama su i prijetnje i mogućnosti. Pretpostavimo mogućnost preispitivanja prava na staništa i uslova života, prepoznajmo vrijednost ljudskog obima naših teritorija, raznolikih proizvodnih sredstava i dostojanstvenih sredstava za život i njihov odnos sa staništem i sistemima javnog zdravlja i obrazovanja.

3.Nema više izgubljenih decenija

U intervjuu objavljenom početkom aprila 2020. godine, direktor Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) izjavio je da COVID-19 mnogim zemljama prijeti da nametne dvije decenije izgubljenog napretka. Latinska Amerika i Karibi već znaju šta znači proći kroz izgubljenu deceniju - to nije samo vraćanje sata unazad deset godina, već hipoteka života i prilika čitavih generacija, rizikujući dalju eroziju javnog i univerzalnog zdravstva, obrazovanja, stanovanje, usluge, zapošljavanje i sistemi socijalne zaštite. Takođe početkom aprila - u vrijeme kada se uticaj pandemije tek počeo osjećati u mnogim regionima - Generalni sekretar Ujedinjenih nacija procijenio je potrebu za mobilizacijom plana međunarodne pomoći ekvivalentan 10% ili više globalnog BDP (više od 2 milijarde dolara). Do danas, međutim, međunarodni i regionalni napori na ovom frontu još uvijek su marginalni i oni se moraju proširiti i na njih se misli kao na ekvivalent Maršalovog plana za obnovu.

Kombinacija krize javnog zdravlja i ekonomske paralize teško je pala na radnu i isključenu većinu. Znamo da će to pogoršati siromaštvo i nezaposlenost. Napredak ka ciljevima održivog razvoja, SDG 2030, daleko će pasti od tih ciljeva. Sada se više nego ikad moramo suprotstaviti tradicionalnim receptima kapitala; prevazilaženje krize ne smije zavisiti od finansijskih tokova koji podržavaju i kontrolišu privatne interese ili špekulante. Glad je neprihvatljiva.

4.Učenje iz prošlosti za izgradnju drugačije sadašnjosti i budućnosti

Pandemiju neki mogu iskoristiti kao izgovor za jačanje autoritarnosti i gomilanje oduzimanjem, oslanjajući se na stare rasističke, patrijarhalne, kolonijalističke i neoliberalne tropove koji raspiruju plamen individualizma, ravnodušnosti, mržnje i straha. Ali kriza je takođe dokazala kolektivni kapacitet kritičke misli i djelovanja ljudi. Ovo je posebno očigledno u samoizgrađenim naseljima, zadružnim procesima i svakodnevnoj primjeni principa društvene proizvodnje i upravljanja staništem. To su istorijske prakse preživljavanja i solidarnosti ugrađene u borbe za zemlju, stanovanje, osnovne usluge, javni prevoz, obrazovanje i zdravstvo, koje moraju biti prepoznate i podržane. Trenutni izazov je prepoznati i podržati ove kolektivne kapacitete i smatrati odgovornim subjekte koji donose odluke za proces.

Jačanje produbljujućih nejednakosti zahtijeva hitnu potrebu za jačanjem uloge države kao garanta prava. Osnovna funkcija fiskalne politike postaje presudna u obezbjeđivanju dovoljnih resursa za odgovor na krizu; ovo je naročito tačno u regionima koje karakterišu regresivni poreski sistemi koji idu u korist bogatima, a na štetu siromašnih i najugroženijih. Efekti ove krize moraju se ublažiti usvajanjem redistributivnih poreskih politika koje garantuju dovoljnu, duboko ukorjenjenu i strukturnu socijalnu zaštitu, finansiranu progresivnim reformama poreskih sistema.

Predlažemo i zahtijevamo neposredne političke odluke usmjerene na život koje osnažuju kolektivno upravljanje zajedničkim dobrima i ulogu i odgovornost države da garantuje svačija prava na stanište i opšte dobro; koji prepoznaju ženski doprinos zadacima njege, očuvanju planete i potpunom ostvarivanju svih ljudskih prava za sve. Prisjetimo se lekcija naučenih iz drugih kriza prošlog vijeka i početka ove. Prepoznajmo bogatstvo prakse u zajednici i zalažemo se za politike koje zaustavljaju komodifikaciju zemlje, stanovanja, vode, zdravstva i obrazovanja - ukratko, komodifikaciju života. Da bismo to učinili, predlažemo tri ključne linije djelovanja za napredak ka socijalno i ekološki pravednoj budućnosti:

Ka dubokoj preraspodjeli

Ovo je prije svega napor da se ekonomija preusmjeri kako bi se zaštitio život i stanište svih. Ovo nije zadatak kojim se treba baviti kratkoročnim hitnim odgovorima, već strukturnim mjerama, koje zahtijevaju:

  • Mobilizacija međunarodne podrške u obliku pomoći - a ne zajmova - programima koji imaju koristi od staništa i stana, kako bi direktno imali koristi od najpotrebnijih zajednica i sektora. To zahtijeva nivo finansiranja srazmjeran stvarnim potrebama koje proizilaze iz direktnih i indirektnih uticaja krize.
  • Ostvariti socijalnu funkciju imovine i zemljišta, kako u ruralnim tako i u urbanim sredinama, i zaštititi životnu sredinu kao zajedničko nasleđe svih generacija.
  • Uključite ustavne amandmane koji garantuju pravo na adekvatan smještaj za sve, posebno najugroženije, izbjegavanje deložacije i redefinisanje kamatne stope, uslove otplate duga, hipotekarne kredite i zakupnine.
  • Neka vladine agencije promovišu efikasne politike i programe za pristup zemljištu, dostojanstvene uslove stanovanja i adekvatne osnovne usluge, podržavajući programe unaprjeđenja susedstva na održiv i značajan način.
  • Pojasniti i ojačati vezu između prava na adekvatno stanovanje i zdravlje, podržavajući trenutna poboljšanja uslova nastanjivosti i drugih budžetskih mjera za borbu protiv COVID-a.
  • Prestanite sa privatizacijom javnog zemljišta i dobara, kao i sa inicijativama javno-privatnog partnerstva koje privatizuju dobit i oduzimaju ljudima njihove resurse i prava.
  • Promovisati fiskalne reforme kojima se ispravljaju deficiti prouzrokovani nedovoljnim poreskim prihodima i jačati napredniji poreski sistem, posebno u odnosu na porez na kapital i imovinu. To uključuje oporezivanje nenastanjenih zgrada ili njihovo korišćenje kako bi se olakšala prenatrpanost, među ostalim mjerama za preraspoređivanje nedovoljno iskorišćene infrastrukture i izgradnju zemljišta i stambenih banaka.
  • Povećati porez na dobit velikih korporacija i industrija u usponu, poput digitalne ekonomije, osiguravajućih društava i farmaceutskih proizvoda, koji ostvaruju izvanredne dobitke, i od finansijskog sektora uopšte. Uklonite poreske privilegije i nepotrebne poreske olakšice na bolje i promovišite efikasne politike protiv utaje i izbjegavanja plaćanja poreza kako bi se ojačale redistributivne politike.
  • Procijenite preraspodjelu budžetske potrošnje u sektore nižeg prioriteta - kao što je vojna potrošnja - i ojačajte javnu potrošnju na stanovanje i druge hitne oblasti koje su ključne za socijalnu zaštitu i reaktiviranje ekonomije.

Priznanje: različito, ali jednako

Preraspodjela zavisi od prepoznavanja razlika i nevidljivosti: ako ste nevidljivi, ne ispunjavate uslove za bilo kakvu preraspodjelu, bilo kontingentnu ili strukturnu. Iz tog razloga smatramo da su hitno potrebne sledeće mjere, od kojih bi mnoge trebale da usvoje vladine agencije:

  • Zaštitite naša prava i mogućnosti na dostojanstveno stanište i prebivalište bez obzira na pol, seksualnu orijentaciju, klasu, starost, etničku pripadnost, religiju, fizičku ili mentalnu sposobnost, istovremeno prepoznajući ulogu višestrukih društvenih identiteta koji se često uzimaju kao osnova za diskriminaciju, stigmatizam i marginalizaciju .
  • Cijenite i aktivno podržavajte višestruka iskustva koja postoje u društvenoj proizvodnji i upravljanju staništem, kooperativizmu i samoizgrađenim naporima, izričito uključujući domorodačke ljude, istovremeno vrjednujući zadatke brige i socijalne reprodukcije koje žene obavljaju prvenstveno na svim razmjerama.
  • Prepoznati vrijednost solidarnih ekonomija i podržati ih u pravnom, regulatornom i finansijskom smislu.
  • Prepoznati i vrijednost bio-kulturne raznolikosti i mudrosti i znanja različitih regiona, kao osnovu za dizajn odgovarajućih, relevantnih i nehegemonističkih akcija.
  • Promovisati recipročne odnose razvoja između ruralnih, prigradskih i urbanih područja, lociranje i skraćivanje lanaca proizvodnje i distribucije hrane, snabdijevanja energijom i vodom, kao i upravljanje oporaba čvrstog otpada kao resursa.

Paritet u političkom učešću

To znači proširivanje, na raznim skalama, mehanizama za direktno demokratsko učešće bez obzira na pol, seksualnu orijentaciju, klasu, starost, etničku pripadnost, religiju, fizičke ili mentalne sposobnosti.

  • Aktivno se boriti protiv autoritarnih, klijentelizma, patrijarhalnih i diskriminatornih odnosa među građanima i između građana i države.
  • Garantovati jednakost svih imigranata kao subjekata sa pravima.
  • Proširiti procese decentralizacije i opštinske autonomije, kao i mehanizme direktnog učešća građana u raspodjeli i izvršenju državne potrošnje.
  • Garantovati pristup socijalnoj, ekonomskoj, tehničkoj i pravnoj pomoći potrebnoj za transformisanje staništa zajedno sa stanovnicima.
  • Aktivno se boriti protiv patrijarhalnih i autoritarnih praksi koje promovišu i održavaju rodnu neravnopravnost, kako bi se proširili prostori za učešće i glas žena u donošenju odluka.

Potrebni su nam novi oblici (re)distribucije, prepoznavanja i pariteta u političkom učešću kako bismo zaštitili kolektivnu izgradnju života, staništa i stana. Moguće je sigurno mjesto gdje svi možemo živjeti u miru i dostojanstvu!

Da biste podržali ovaj manifesto, dodajte svoje ime, organizaciju i državu ovdje:

https://bit.ly/habitatvoices

Politika stanovanja u Crnoj Gori je, kao i u većini drugih zemalja, u nadležnosti lokalnih vlasti, pa bi lokalna zajednica trebala najbolje da prepoznaje potrebe stanovništva, pa tako i probleme stanovanja građana.

Problemi stanovanja utiču na svakog građanina koji ne može preko slobodnog tržišta da dođe do stana, bilo kupovinom ili rentiranjem.

Kako bi se donio program lokalnog adekvatnog stanovanja, jedinice lokalne samouprave treba da preuzmu odgovornost i obaveze u tom smjeru i da pruže najbolju moguću podršku svojim građanima i to u skladu sa njihovim potrebama.

Uz sve navedeno, politika stanovanja i na nacionalnom nivou treba da se mijenja i razvija, a potreban je i razvoj fonda koji će pružati podršku razvoju ovakve politike na lokalnom nivou.

Radi postizanja socijalne kohezije i društvene solidarnosti, povećanja životnog standarda i zadovoljstva stanovika Crne Gore, lokalne jedinice samouprave treba da ulože napor u razvijanje politike socijalnog stanovanja i to u smjeru adekvatnog stanovanja za sve svoje građane.

Sami programi stanovanja ne mogu često da funkcionišu sami za sebe. Programi za ugrožene često prate podržavajući servisi, koji u svom djelovanju podrazumijevaju i psiho-socijalnu podršku za svoje korisnike koji služe kao pomoć korisnicima socijalnih stanova da izađu iz potrebe za socijalnim davanjima, što bi trebao da bude cilj svake Opštine i države uopšte.

Pozivamo sve opštine u Crnoj Gori, a posebno one sa indeksom razvijenosti iznad prosjeka kao što su Budva, Podgorica, Herceg Novi, Kotor, Tivat i Bar, da razmotre razvoj programa socijalnog stanovanja kao i izmjenu uredbi kojim se definiše način dodjele socijalnih stanova i to u smjeru programa adekvatnog stanovanja i na taj način ga prilogode potrebama svojih građana i olakšaju pristup stanovima svima onima koji nisu u mogućnosti to da urade na slobodnom tržištu.

Opština Berane je prepoznala ovu potrebu za svoje građane i pružila šansu „Servisu psiho-socijalne podrške za korisnike socijalnog stanovanja i porodice u riziku od beskućništva“ u realizaciji Asocijacije za demokratski prosperitet Zid, a uz podršku upravo Opštine Berane, Housing centra Beograd i finansiran od strane Evropske Unije kroz Program Evropske unije i Crne Gore za zapošljavanje, obrazovanje i socijalnu zaštitu, i kofinansiran od strane Ministarstva javne uprave Crne Gore, koji će izvršiti detaljnu analizu stanja i potreba na terenu u Beranama, voditi detaljnu evidenciju svih korisnika i njihovih potreba i kroz programe psiho-socijalne podrške pružiti osnovu za razvoj programa politike stanovanja i potrebnih mjera podrške i na taj način poboljšati kvalitet života u toj opštini.

Crna Gora na putu ka EU

13 okt 2020 Napisala

Crna Gora je na putu da postane članica Evropske Unije, pa kao takva teži standardima razvijenog svijeta. Socijalna prava i zaštita najbolje govore o standardu života u jednoj državi, pa bi unapređivanje politike na tom polju trebalo da bude na prvom mjestu novoj vlasti.

ADP – Zid se dugi niz godina zalaže za uvođenje Prava na adekvatno stanovanje u Ustav Crne Gore. Uvođenjem prava na stanovanje u Ustav Crne Gore bi se priznalo ovo osnovno ljudsko pravo i omogućilo lakše definisanje i sprovođenje nacionalne stambene strategije, koja će imati za cilj da omogući priuštive i adekvatne stanove svima koji nisu u mogućnosti ovo pitanje da riješe na tržištu, i da spriječi mogućnost nasilnih i ilegalnih iseljavanja (deložacija).

Sa tim u vezi, Evropska Unija je donijela Stub socijalnih prava koji se sastoji od 20 principa (The European Pillar of Social Rights in 20 principles).

Stub socijalnih prava odnosi se na pružanje novih i efikasnijih prava građanima, izgrađenih na 20 ključnih principa strukturiran oko tri kategorije:

  • Jednake mogućnosti i pristup tržištu rada
  • Pošteni uslovi rada
  • Socijalna zaštita i inkluzija

U dijelu koji se odnosi na socijalnu zaštitu i inkluziju, pod rednim brojem 19., nalazi se princip koji se odnosi na stanovanje i pomoć za beskućnike, a to podrazumijeva:

a. Pristup socijalnom stanovanju ili pomoć u stambenom zbrinjavanju mora biti osiguran onima koji su u potrebi

b. Ranjivi ljudi imaju pravo na odgovarajuću pomoć i zaštitu od prinudnog iseljenja

c. Beskućnicima će se pružiti adekvatno sklonište i usluge kako bi se promovisalo njihovo socijalno uključivanje

Pored Stuba socijalnih prava, relevantni dokument na koji takođe treba obratiti pažnju, a koji dolazi iz Savjeta Evrope jeste Evropska socijalna povelja.

Kada države ratifikuju Povelju ili izmijenjenu Povelju ili usvajaju zakone u oblastima koje pokrivaju ovi instrumenti, države ih često koriste zajedno sa praksom nadležnih tijela kao smjernice, pa tako Povelja dovodi do poboljšanja u nacionalnom zakonodavstvu i praksi u mnogim oblastima, kao što su porodično pravo, zaštita mladih radnika, sindikalna prava i društvena zaštita.

Crna Gora je usvojila Evropsku socijalnu povelju, ali ne i njen 31. član koji se tiče upravo prava na stan. Ukoliko bi usvojila i taj član, to bi uticalo na izmjenu nacionalnog zakonodavstva kad je ta oblast u pitanju, pa samim tim i na poboljšanje politike socijalnog stanovanja i njegovog adaptiranja na potrebe svog stanovišta i bilo sve bliže uvođenju Prava na adekvatno stanovanje, za koje se zalažemo.

Kao što smo naveli, Crna Gora teži tome da postane članica Evropske Unije, a to znači da treba da prati i ispunjava standarde Evropske Unije. Kako bi i naša država dostigla nivoe visokih standarda kojima se odlikuju i zemlje Evropske Unije, pozivamo na usvajanje i člana 31 u okviru Evropske socijalne povelje i poštovanje Stuba socijalnih prava i njegovog principa pod rednim brojem 19.

Svjetski dan stanovanja

05 okt 2020 Napisala

Svjetski dan stanovanja Ujedinjenih nacija (UN) obilježava se svake godine prvog ponedeljka u oktobru kako bi se razmotrilo stanje naselja i pravo ljudi na sklonište.


Rezolucijom Generalne skupštine UN-a 1985. godine, prvi ponedjeljak u oktobru svake godine obilježava se kao Svjetski dan stanovanja ili Svjetski dan beskućnika. Ovom prilikom se različiti pokreti i organizacije, koji širom svijeta brane i promovišu ljudska prava povezana sa stanovanjem, zalažu da nacionalne, regionalne i lokalne vlade poštuju, štite i ispunjavaju ta prava ljudima. Habitat International Coalition i njihovi članovi koriste ovu priliku da udvostruče pojedinačne i kolektivne napore na ostvarivanju socijalne pravde, prava na zemlju i stanovanje i prava na grad za sve.

ADP – Zid je jedina članica Habitat International Coalition (HIC) iz Crne Gore i kao takva će pratiti globalnu kampanju HIC-a i kao i do sada, ukazivati na probleme ali i potencijalna rešenja sa kojima se susrijeće politika socijalnog stanovanja u Crnoj Gori.

Pozivamo Vas da pratite našu kampanju i priključite se širenju razumijevanja značaja razvoja Politike adekvatnog stanovanja.

Politika stanovanja u Crnoj Gori nije u skladu sa potrebama njenih građana i zato treba da pretrpi značajne korekcije.

ADP - Zid se dugi niz godina bavi temom socijalnog stanovanja kao i politikom stanovanja u Crnoj Gori. Koristeći se uporednim praksama i pozitivnim primjerima iz regiona i svijeta, kreiramo preporuke i predlažemo rješenja kako bi unaprijedili politiku stanovanja kod nas.


ADP-Zid pokreće servis za psiho-socijalnu pomoć korisnicima socijalnog stanovanja i porodicama u riziku od beskućništva i to u Beranama, gdje postoji veliki broj socijalnih stanova i njihovih korisnika. Projekat u okviru kojeg se servis realizuje finansiran je od strane Evropske Unije kroz Program Evropske unije i Crne Gore za zapošljavanje, obrazovanje i socijalnu zaštitu, i kofinansiran od strane Ministarstva javne uprave Crne Gore. Projekat imlementira ADP - Zid u partnerstvu sa Opštinom Berane i Hausing centrom iz Beograda.
Na ovaj način želimo da damo primjer koji može da bude primjenljiv i u drugim opštinama, ali i da damo inovativna rješenja za bolje funkcionisanje sistema socijalnog stanovanja, koji će ići u korist kako državne politike i njene održivosti, tako i u korist samih korisnika.


Želimo da svi žive dostajanstvenim životom, bez davanja privilegija jednima, a oduzimanja prava onima kojima ta prava pripadaju.

Pratite našu stranicu i website www.stanovanje.me i naš rad kako biste bili u toku.

Asocijacija za demokratski prosperitet – Zid je organizovala dvodnevnu Orijentacionu radionicu u smjeru kreiranja servisa podrške za stanare socijalnih stanova i lica u riziku od beskućništva. Radionica se održala 29. i 30- jula 2020. i to online uz pomoć ZOOM platforme. Оbuci je prisustvovalo oko 35 učesnika, profesionalaca iz oblasti zaštite prava ugroženih socijalnih grupa.

Cilj radionice je bio prikupljanje informacija o realnom stanju u oblasti socijalnog stanovanja, dijeljenju iskustava i potreba, kao i širenju znanja o dobrim praksama u ovom polju, a njen krajnji cilj jeste da doprinese kreiranju pilot servisa u Beranama za podršku korisnicima socijalnog stanovanja, koji će biti usmjeren ka potrebama lokalne zajednice, kao i utvrđvanju dostupnih resursa u lokalnim zajednicama.

U skladu sa tim, na radionici su prvog dana prezentovani teorijski pristupi temama stanovanja i prikazan je kratak film Hausing Centra o Socijalnom stanovanju u zaštićenim uslovima, modelu stanovanja koji se više od 15 godina realizuje u Srbiji i koji podrazumijeva, pored stana, i individualizovanu podršku stanarima koju pružaju Centar za socijalni rad i domaćinska porodica. Iskustva tog međunarodno priznatog i nagrađivanog koncepta ukazuju da je sistem socijalnog stanovanja održiv kada je pružena potrebna podrška stanarima. Nakon toga je održan radioničarski dio gdje su u interaktivnom on-line dijalogu razmatrane teme od posebnog značaja za razvoj servisa podrške stanarima socijalnih stanova. Ukazano je koliko je važno na podršku stanarima gledati kao na cjelovit pristup sveobuhvatnom zadovoljenju potreba, ukoliko želimo da obezbijedimo kvalitetetniji život stanara, odnosno doprinesemo izlasku osjetljivih grupa iz kruga siromaštva i socijalne isključenosti.

Drugog dana orijentacione radionice prikazan je kratak film Hausing Centra o beskućništvu snimljen tokom istraživanja beskućništva u Srbiji, nakon čega su uslijedile teorijske prezentacije na temu beskućništva. U drugom, radioničarskom dijelu gdje su u interaktivnom on-line dijalogu razmatrane teme od posebnog značaja za beskućništvo i rizik od beskućništva i razvoj servisa podrške licima u riziku od beskućništva.

Radionica je realizovana u sklopu projekta „Servis za psihosocijlnu podršku korisnicima socijalnih stanova i porodica u riziku od beskućništva“ finansisjski podržanog od strane Evropske Unije kroz Program Evropske unije i Crne Gore za zapošljavanje, obrazovanje i socijalnu zaštitu, i kofinansiran od strane Ministarstva javne uprave Crne Gore. Projekat imlementira ADP - Zid u partnerstvu sa Opštinom Berane i Hausing centrom iz Beograda.