Odštampajte ovu stranicu

Right2Water - Evropska građanska inicijativa za pravo na vodu

31 jan 2019
844 puta
Prva uspješna Evropska građanska inicijativa je bila Right2Water, koja je zahtjevala da voda za piće bude garantovano ljudsko pravo i da se voda ne smije privatizovati.
 
Od vodenih ratova u Kočabambi, Bolivija u 2000. godini do deklaracije Ujedinjenih nacija o vodi kao ljudskom pravu iz 2010. godine, od remunicipalizacije vode u Grenoblu 2000. godine do remunicipalizacije vode u Berlinu u 2013. godini, borba protiv privatizacije vode sve više je dobijala na značaju. Oslanjajući se na ova iskustva širom svijeta, Evropska federacija sindikata javnih službi (EPSU) podnijela je Komisiji zahtjev za organizaciju ECI -ja na temu „Voda i sanitacija su ljudska prava“. Nakon što je Komisija odobrila ECI 10. maja 2012, započelo je prikupljanje potpisa. Inicijativa se pokazala kao ogroman uspjeh. U periodu od maja 2012. do novembra 2013. godine, prikupljeno je skoro 1,9 miliona potpisa širom EU, i formalno podneseno Komisiji na razmatranje. Kao rezultat toga, održane su dvije rasprave <jedna sa Komisijom i jedna sa grupom poslanika Evropskog parlamenta (EP). ECI, zasnovana na širokom savezu sindikata i društvenih pokreta, bila je uspješna u vrijeme kada su se politike štednje sprovodile u svim zemljama članicama EU, koja je uključivala pritiske na dalju privatizaciju, posebno na zemlje periferije EU, kao što su Grčka i Portugal. Zbog toga se inicijativa potpuno suprostavila trendovima i dominantnim silama koje su se zalagale za dalje neoliberalno restrukturiranje.
 
Tri ključna cilja su navedena na lansiranju građanske inicijative u maju 2012. godine:) (1) Institucije EU i države članice dužne su osigurati da svi stanovnici uživaju pravo na vodu i sanitaciju; (2) snabdijevanje vodom i upravljanje vodnim resursima ne podliježu „pravilima unutrašnjeg tržišta“ i da su usluge vode isključene iz privatizacije; i da (3) EU mora povećati svoje napore za postizanje univerzalnog pristupa vodi. 
 
Većina potpisa je prikupljeno u Njemačkom, mada, postojale su poteškoće prilikom sakupljanja u drugim državama, posebno Francuskoj, koja je dom dvije najveće multinacionalne korporacije koje se bave vodnim usluga, Suez i Veolia. Ove dvije kompanije ulažu ogromna sredstva za lobiranje i zagovaranje svojih interesa, koji se sastoje u tome da se liberalizuje tržište voda i restrukturira na način koji bi njima najviše odgovarao.
Dodatni pritisak za privatizaciju je rezultat globalne finansijske krize iz 2007./2008. I tijesno je povezana sa krizom Eurozone od 2010. godine. Zadužene periferne zemlje EU, posebno Grčka, Irska i Portugal, spašene su od tzv. Trojke: Komisije, Evropske centralne banke (ECB) i MMF-a u zamjenu za nametnuto restrukturiranje, uključujući deregulaciju tržišta rada, smanjenje zaposlenosti u javnom sektoru i privatizaciju. javnih preduzeća. Privatizacija vode je gurnuta u prvi plan posebno u odnosu na Grčku i Portugal. Italija je takođe bila pod pritiskom u drugoj polovini 2011. U avgustu 2011. Žan-Klod Triše, tadašnji predsjednik ECB, i Mario Dragi, koji su ga nasljedili u novembru 2011. godine, pozvali su na punu liberalizaciju lokalnih javnih usluga i na privatizaciju velikih razmjera, ignorišući činjenicu da je 95,5% italijanskih birača odbilo privatizaciju lokalnih vodovodnih usluga na važećem nacionalnom referendumu manje od osam sedmica ranije. Na kraju, Italija nije krenula putem privatizacije, prevashodno zbog izuzetno jakog pritiska javnosti da se država ne otisne na taj put. 
 
Inicijativa je bila izuzetno dobro organizovana i imala je veliku podršku. Ključni razlozi za uspjeh Right2Water inicijative su: (1) dug istorijat borbe protiv privatizacije vode koja je prethodila ECI; (2) specifičan kvalitet vode; i (3) širok savez sindikata i društvenih pokreta koji su prisutni kako na evropskom tako i na različitim nacionalnim nivoima. Tema vode ima značajnu simboličku moć, pri čemu se voda shvata kao osnovni izvor života i, prema tome, kao ljudsko pravo, koje se odražava u samom nazivu ECI. Pohvalna je i izuzetno jaka uloga civilnog sektora u ovom procesu, koji je uspio da svoju ulogu u demokratskim društvima iskoristi radi budućeg sprječavanja privatizacije vode. 
 
Kad je ECI uspješno završen, borbe protiv privatizacije su se nastavile. Značajno je to što su aktivisti iz pokreta građana Soluna protiv privatizacije vode odlučili da održe svoj nezavisni referendum o privatizaciji vodnih usluga u svom gradu 18. maja 2014. godine. Nakon velikog preokreta i značajnog odbijanja privatizacije na ovom nezvaničnom referendumu, sa 98 odsto onih koji su glasali protiv privatizacije, pritisak na grčku vladu je kulminirao. Na kraju, Vlada je odlučila da zabrani privatizaciju vodnih usluga u Solunu i Atini. U španskom gradu Alkazar de San Huan, masovna mobilizacija građana rezultirala je prikupljanjem 11000 potpisa i okupacijom gradskog vijeća, suprotstavljajući se i konačno zaustavivši privatizaciju gradskih vodnih usluga u februaru 2014. U Irskoj se više od 150.000 ljudi mobilisalo 1. novembra 2014. protiv naknada za vodu, nakon mjeseci protesta i otpora. Uopšteno govoreći, ljudi više ne prihvataju samo nametanje privatizacije vode, već se nastavlja poticanje na remunicipalizaciju. U poslednjih 15 godina zabeleženo je najmanje 180 slučajeva remunicipalizacije vode u 35 zemalja.
 
Međutim, i pored toga što je ova građanska inicijativa prošla kroz parlament, Evropska Komisija nije uvažila sve zathjeve, posebno na one što se odnose da se zabrani privatizacija, jer EK nije nadležna, već države članice. Međutim, javni diskurs je otpočet i interesovanje za ovu problematiku ne jenjava Stoga, inicijativa je i dalje u toku. 
 
Sve relevantne informacije i najnovija dešavanja možete pronaći na sajtu Right2Water: https://www.right2water.eu/