facebook  twitter

Stres na poslu i sindrom sagorijevanja

28 Oct 2020
589 times

Pojam stresa prvi je tridesetih godina 20. vijeka uveo ljekar Hans Selye, koji je stres definisao kao “sumu ukupnog trošenja organizma tokom njegovog životnog vijeka”.

Riječ STRES dolazi od engleske riječi Stress, što znači udarac, a pojam stresa u užem smislu označava reakciju ljudskog organizma na djelovanje stresora. Stres na poslu stvara pretpostavke za moždani i srčani udar, uništava mentalno zdravlje i skraćuje život. Još prije desetak godina Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) je stres na radnom mjestu proglasila svjetskom epidemijom, a od tada se stres na poslu još više povećao zbog produbljene globalne krize i nezaposlenosti.

Istovremeno dugotrajno prisustvo više stresora na poslu dovodi do sindroma profesionalnog sagorijevanja–tzv. sindroma burnout. Stres vezan uz posao nastaje kada faktori posla u interakciji sa zaposlenim mijenjaju njegovo psihološko ili fiziološko stanje do te mjere da ono odstupa od normalnog funkcionisanja. Sindrom profesionalnog sagorijevanja u psihijatriji je, prema Klasifikaciji mentalnih poremećaja i poremećaja ponašanja (ICD-10), uključen u dijagnozu poremećaji prilagođavanja (F43.2), koje odlikuju poremećaji u socijalnom ili radnom, odnosno akademskom funkcionisanju.

FAZE SINDROMA PROFESIONALNOG SAGORIJEVANJA

I stepen– početna načetost stresom

U početnoj načetosti stresom javljaju se psihološke i fiziološke reakcije, kao npr. stalna razdraženost, anksioznost, razdoblja s povišenim pritiskom, škripanje zubima u snu, nesanica, zaboravljivost, palpitacije srca, neuobičajna aritmija, problemi koncentracije, probavni problemi i akutni gastrointestinalni simptomi. Pored toga, posao se više ne doživljava kao zadovoljstvo. Kod pojave bilo koja dva od navedenih simptoma, možemo biti sigurni da smo ušli u prvu fazu stresa.

II stepen – reaktivna kompenzacija stresa sa očuvanjem energije

Manifestuje se kroz: pretjerano kašnjenje na posao, odgađanje poslova i nerado prihvatanje novih radnih zadataka, produžavanje radnih pauza, stalni umor, izolaciju od prijatelja i porodice, porast cinizma, ogorčenost, pretjeranost u pušenju, ispijanju kafe, opijanju, uzimanju lijekova i psihoaktivnih supstanci i pojavi apatije. Pojava bilo koja dva od navedenih simptoma ukazuje na postojanje druge faze izgaranja.

III stepen – faza istrošenosti

Pojedincu se čini da je upao u zatvoreni krug – postaje umoran i nervozan, naglo mršavi ili se deblja te ima problema sa spavanjem. Osjeća ljutnju i krivi druge za ono što mu se događa. Otvoreno počinje biti kritičan prema nadređenima i kolegama. Osjeća se bespomoćno. Anksioznost i depresija postaju dio svakodnevnice pojedinca, koji je često bolestan i žali se na hronične želudačne i crijevne probleme, hroničnu psihičku i fizičku izmorenost, hronične glavobolje ili migrene. U ovoj fazi posao se počinje doživljavati kao opterećenje, a sve je praćeno i osjećajem stalnog neuspjeha, gubitka samopouzdanja i vjere u sebe, kao i osjećajem nesposobnosti da se naprave bilo kakve promjene u životu. Pojava bilo koja dva od navedenih simptoma siguran je znak treće faze izgaranja. Ova faza je ozbiljna i ako se ne potraži pomoć, može ostaviti ozbiljne posljedice na zdravlje.

Postoje četiri koraka koja je potrebno napraviti u cilju suočavanja s problemom profesionalnog sagorijevanja, a to su:

1. Identifikovati simptome, prepoznati stresore u radnom okruženju
2. Pronaći način kako se nositi sa nastalim simptomima
3. Ako je moguće – izbjeći produbljivanje simptoma i stanja
4. Posvetiti se fizičkom i psihičkom oporavku

 

 

Rate this item
(0 votes)